Το «Καμπαρέ» της Αθήνας

—της Όλγας Σελλά—



Μερικές μέρες νωρίτερα η πρεμιέρα ενός από τα πιο γνωστά και τα πιο αγαπητά μιούζικαλ, του «Καμπαρέ», που έγραψαν οι Φρεντ Εμπ και Τζον Κάντερ και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Μπομπ Φος το 1972, θα ήταν απλώς μια ευχάριστη βραδιά για το αθηναϊκό κοινό.
Λίγες μέρες πιο πριν, αυτό το ίδιο αθηναϊκό κοινό, που γέμισε την περασμένη Παρασκευή την αίθουσα Τριάντη στο Μέγαρο Μουσικής, θα ξανάκουγε τη μουσική που συνοδεύει πολλά ακούσματα όλων μας από τότε, θα έφερνε, αναπόφευκτα, στον νου του τη συγκλονιστική Λάιζα Μινέλι στον ρόλο της Σάλι Μπόουλς και θα σιγοψιθύριζε τα τραγούδια της παράστασης.

Οσα μεσολάβησαν όμως τις τελευταίες μέρες στη χώρα μας ήταν πολύ νωπά στον νου όλων όσοι βρέθηκαν στην πρεμιέρα του «Καμπαρέ». Ισως γιατί όλοι νιώσαμε ότι είχε πολλά κοινά η σημερινή Αθήνα με το κλίμα του μεσοπολεμικού Βερολίνου, όπου και οπότε εκτυλίσσεται το μιούζικαλ… Το σοκ των Αθηναίων αποκαλύφθηκε σ’ εκείνη την υπέροχη μελωδία «Το αύριο ανήκει σε μένα» («Tommorow belongs to me» τραγουδά στην ταινία του Μπόμπ Φος ο νεαρός ναζί και χαιρετά με τον γνωστό τρόπο). Κι ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή στο τέλος κάθε σκηνής της νέας παρουσίασης του «Καμπαρέ» ακούγονταν χειροκροτήματα, ήταν η μόνη στιγμή στη διάρκεια της τρίωρης παράστασης που η εξαιρετική ηχομόνωση της αίθουσας Τριάντη δεν μπόρεσε να απορροφήσει την εκκωφαντική δύναμη της σιωπής του κοινού. Κανείς δεν χειροκρότησε, κανείς δεν σάλεψε – κι όχι γιατί δηλωνόταν απαρέσκεια για την ερμηνεία των ηθοποιών της παράστασης.

Κι επειδή μεγάλη κουβέντα γίνεται τούτες τις μέρες για το πόσο συνειδητές ήταν οι ψήφοι που αναπάντεχα πήγαν σ’ αυτό το σχήμα που ενδύθηκε τον μανδύα της διαμαρτυρίας, της οργής και της φιλολαϊκής μέριμνας, έχω την αίσθηση ότι την απάντηση την έδωσε με εξαιρετική ευγλωττία εκείνη η εκκωφαντική σιωπή στο Μέγαρο Μουσικής την περασμένη Παρασκευή. Σε κανέναν δεν ήταν άγνωστες οι μορφές των ναζί που προβάλλονταν σε οθόνη πίσω από το σκηνικό, κανείς δεν έμενε αδιάφορος μπροστά στον ναζιστικό χαιρετισμό. Γι’ αυτό αδυνατώ να κατανοήσω όσους από τους μεγαλύτερους (που έζησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) δεν φρόντισαν να ενημερώσουν τους νεότερους.

Οχι, ασφαλώς δεν θα λυνόταν έτσι το ζήτημα. Οχι, ασφαλώς δεν είναι αυτή η μόνη μέθοδος «άμυνας» – (η μνήμη και η διαπαιδαγώγηση)- στη διείσδυση νεοφασιστικών ιδεολογιών με σύγχρονο προσωπείο. Είναι αναγκαία συνθήκη, αλλά δεν είναι ικανή για να σταματήσει την εξάπλωση ούτε της κοινωνικής ούτε της εκλογικής αποδοχής του φαινομένου. Χρειάζονται πολύ περισσότερα και διαρκή. Κυρίως ψυχραιμία και διάθεση για να δούμε αλλιώς την πολιτική, την πόλη και την πολιτεία που θέλουμε. Κι ίσως μετά να δούμε αλλιώς κι εμάς και τους διπλανούς μας