Από την στιγμή που ανακοινώθηκε η πυρηνική δοκιμή, οι κινεζικές αντιδράσεις στο ρητορικό και συμβολικό επίπεδο υπήρξαν σφοδρότατες. Στις 6 Ιανουαρίου, ο Κινέζος Υπουργός Εξωτερικών σε δεξίωση του Υπουργείου του για το Νέο Έτος καταδίκασε ενώπιον του συνόλου των πρεσβευτών που βρίσκονται στο Πεκίνο (συμπεριλαμβανομένου και αυτού της Β. Κορέας) την κορεατική πυρηνική δοκιμή, αναφέροντας ότι αυτή έγινε «με αδιαφορία για την οξεία αντίθεση της διεθνούς κοινότητας.» Αυτό του επιπέδου δημόσια κριτική προς την Βόρειο Κορέα είναι εξαιρετικά σπάνια για τα κινεζικά δεδομένα. Παράλληλα, η Κίνα συμμετείχε σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας το οποίο καταδίκασε την πυρηνική δοκιμή ως «παραβίαση προηγούμενων αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών» και δεσμεύτηκε να προχωρήσει στην λήψη μέτρων κατά της Πιονγιανγκ.
Στο πρακτικό επίπεδο, όμως, η Κίνα έχει κάνει μέχρι στιγμής λίγα για να επιβάλει στην Βόρειο Κορέα τις απόψεις της. Σε απάντηση σε ερώτημα δημοσιογράφων κατά την διάρκεια της ενημέρωσης στις 7 Ιανουαρίου για το τι προτίθεται να πράξει η Κίνα, η εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών παρέπεμψε στην διαδικασία του Εξαμερούς Διαλόγου, χωρίς να δεσμευτεί επί της ουσίας στην λήψη συγκεκριμένων μέτρων.
Η αδράνεια αυτή δεν οφείλεται σε έλλειψη δυνατότητας επιρροής. Η Βόρεια Κορέα είναι εξαρτημένη από την Κίνα για μία σειρά από σημαντικές λειτουργικές της ανάγκες. Για παράδειγμα, η Κίνα αποτελεί την αποκλειστική της πηγή εισαγωγών πετρελαίου. Επίσης, η Τράπεζα Εξωτερικού Εμπορίου της Βορείου Κορέας χρησιμοποιεί συστηματικά κινεζικές τράπεζες για την διεξαγωγή των διεθνών συναλλαγών της Πιονγιανγκ (δηλαδή κυρίως εισαγωγές). Σε αυτό το πλαίσιο, μέτρα όπως το κλείσιμο των συνόρων και το πάγωμα λογαριασμών, τα οποία δεν χρειάζονται και ιδιαίτερη προετοιμασία για την υλοποίησή τους, θα είχαν άμεσες, ισχυρές συνέπειες στην λειτουργία της οικονομίας και των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
Η Κίνα, όμως, διστάζει να προχωρήσει σε ουσιαστικά μέτρα, φοβούμενη ότι το καθεστώς θα αποσταθεροποιηθεί. Πρώτον, η κατάρρευση της οικονομικής παραγωγής και ο κίνδυνος ακινησίας των ενόπλων δυνάμεων εύκολα μπορεί να οδηγήσουν σε εσωτερικές αναταράξεις. Επίσης, χωρίς πρόσβαση σε (εισαγόμενα) αγαθά πολυτελείας, το καθεστώς του Κιμ Γιουνγκ Ουν δύσκολα θα καταφέρει μακροχρόνια να διατηρήσει τα στελέχη του κομματικού μηχανισμού και των ενόπλων δυνάμεων υπό επαρκή έλεγχο. Μία ανατροπή του Κιμ μπορεί να προκαλέσει σημαντικές εσωτερικές διαμάχες, όπως για παράδειγμα στο ζήτημα της διαδοχής. Τέλος, αν το καθεστώς δεν εξασφαλίσει τα απαραίτητα για την διαβίωση των χαμηλόβαθμων στελεχών και των οπλιτών των ενόπλων δυνάμεων, μπορεί πάλι να αντιμετωπίσει μεγάλο εσωτερικό κίνδυνο.
Μία κατάρρευση του καθεστώτος της Βορείου Κορέας θα δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα στην Κίνα. Για παράδειγμα, τίθεται το ερώτημα τι θα γίνει με το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού, το οποίο ζει επί του παρόντος σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Επίσης, οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας διαθέτουν πρόσβαση σε πυρηνικά και χημικά όπλα. Με άλλα λόγια, είναι προφανές ότι το ρίσκο από μία ενδεχόμενη εσωτερική αναταραχή στην Βόρειο Κορέα είναι αρκετά υψηλό.
Με βάση τα παραπάνω, η προσεκτική κινεζική αντίδραση γίνεται κατανοητή, ενώ εκτιμούμε ότι η στάση αυτή μάλλον δεν πρόκειται επί της ουσίας να αλλάξει μελλοντικά, ακόμη και αν ανακοινωθούν αυστηρές κυρώσεις. Η Κίνα έχει και στο παρελθόν ανακοινώσει την λήψη σκληρών μέτρων εναντίον της Β. Κορέας, όπως το κλείσιμο των συνόρων ή το πάγωμα των συναλλαγών, αλλά δεν τα έχει εφαρμόσει. Για παράδειγμα, οι εξαγωγές πετρελαίου συνεχίστηκαν υπό μορφή εξωτερικής βοήθειας, ενώ οι οικονομικές συναλλαγές πραγματοποιούνταν με βαλίτσες με μετρητά. Με άλλα λόγια, όσο το ρίσκο από την πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος Κιμ παραμένει υψηλό, η Κίνα θα στηρίζει την Πιονγιανγκ, ακόμη και αν η δεύτερη μερικές φορές τραβά παραπάνω το σχοινί.
Ευριπίδης Τσακιρίδης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
skaleadis