Παραινέσεις…

του Κουρτ Βόνεγκατ

Σε κάθε πρωτόγονη κοινωνία, σε όσες τέλος πάντων έχουν μελετηθεί, υπήρχε μια τελετή ενηλικίωσης, με την οποία κάποια μέλη από μειράκια μεταβάλλονταν ακαριαία σε άνδρες και γυναίκες. Όπως γνωρίζουμε, ορισμένες εβραϊκές κοινότητες τιμούν ακόμα αυτή την αρχαία παράδοση: και κατ’ εμέ ωφελούνται.
Πάντως, γενικά, οι υπερμοντέρνες και βιομηχανοποιημένες κοινωνίες όπως η δική μας αποφάσισαν να απαλλαγούν από τις τελετές ενηλικίωσης – εκτός και εάν θέλουμε να θεωρήσουμε την διαδικασία έκδοσης του διπλώματος οδήγησης στα 16 ως μία από αυτές. Αν την υπολογίσουμε, λοιπόν, ως παρόμοια τελετή, πρέπει να ειπωθεί ότι διαθέτει ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό: η ενηλικίωση μπορεί στη συνέχεια να αμφισβητηθεί από κάποιον δικαστή, ακόμα και από ένα ηλικιωμένο άτομο σαν εμένα.

Ένα άλλο γεγονός στη ζωή των αμερικανών και ευρωπαίων νεαρών που θα μπορούσε θεωρηθεί τελετή ενηλικίωσης είναι ο πόλεμος. Εάν ένας άνδρας επιστρέψει σπίτι από τον πόλεμο, συμφωνούν όλοι: αυτός είναι σίγουρα άντρας. Όταν επέστρεψα σπίτι στην Ινδιανάπολη από το μέτωπο της Γερμανία στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένας θείος μου είχε πει: «Μάλιστα, τώρα όντως φαίνεσαι άνδρας». Πολύ θα ήθελα να τον πνίξω. Αν το είχα κάνει θα ήταν ο πρώτος Γερμανός που θα είχα σκοτώσει. Ήμουν άνδρας και πριν πάω στον πόλεμο, αλλά εκείνος δεν θα το παραδεχόταν ούτε για αστείο.

Υποψιάζομαι ότι το να στερείς στα νεαρά αγόρια μια τελετή ενηλικίωσης στη σύγχρονη κοινωνία μας, είναι ένα τέχνασμα, σχεδιασμένο επί τούτου αλλά υποσυνείδητα. Το καταστρώνουν για να καλλιεργήσουν σ’ αυτούς τους νέους την επιθυμία να πολεμήσουν, όσο και τρομερός ή άδικος μπορεί να είναι ένας πόλεμος. Υπάρχουν και δίκαιοι πόλεμοι, φυσικά. Π.χ. ο πόλεμος στον οποίο επιθυμούσα να πολεμήσω ήταν δίκαιος.



Άραγε πότε ένα κορίτσι παύει να είναι κοριτσάκι και γίνεται γυναίκα, με όλα τα συναφή δικαιώματα και προνόμια της νέας ηλικίας; Την απάντηση την γνωρίζουμε όλοι, και είναι αυθόρμητη: όταν γεννήσει παιδί, έγγαμη φυσικά. Εάν αυτό το πρώτο παιδί γεννηθεί εκτός γάμου, η μητέρα είναι ακόμα κοριτσάκι. Τι το απλούστερο, το φυσικότερο, το πιο προφανές, σήμερα σ’ αυτήν την κοινωνία; Με άλλα λόγια: τι πιο άδικο, πιο ασήμαντο και απλούστατα πιο βλακώδες;

Εγώ πιστεύω ότι θα ήταν καλύτερα, για το καλό όλων, να επαναφέραμε τις τελετές ενηλικίωσης […] Πολλοί από εσάς σίγουρα θα γνωρίζουν ότι όλοι οι λευκοί που ονομάζονται Κλαρκ (Σ.τ.Μ. γραφιάς) προέρχονται από κατοίκους των Βρετανικών Νήσων οι οποίοι ξεχώριζαν για την ικανότητα τους να διαβάζουν και να γράφουν. Ένας μαύρος ονόματι Κλαρκ, φυσικά, προέρχεται κατά πάσα πιθανότητα από κάποιον ο οποίος θα ήταν υποχρεωμένος να εργάζεται χωρίς μισθό ή δικαιώματα για ένα λευκό ονόματι Κλαρκ. Ενδιαφέρουσα οικογένεια, οι Κλαρκ […]

Το να μάθει κανείς να διαβάζει και να γράφει είναι τρομερά δύσκολο. Χρειάζεται μια αιωνιότητα. Όταν καταγγέλλουμε τους καθηγητές μας για τη χαμηλή βαθμολογία των φοιτητών τους στην ανάγνωση, μιλάμε εκτός πραγματικότητας, διότι είναι λάθος να πιστεύουμε ότι το να μάθεις σε κάποιον γραφή και ανάγνωση είναι το ευκολότερο πράγμα στον κόσμο. Δοκιμάστε κάποια φορά να παίξετε το ρόλο του καθηγητή και θα ανακαλύψετε ότι είναι σχεδόν αδύνατον.

Σε τι χρησιμεύει να είσαι ένας Κλαρκ, τώρα που διαθέτουμε τους υπολογιστές, το σινεμά και την τηλεόραση; Ο «Κλαρκισμός», φυσική ανθρώπινη απασχόληση, είναι κάτι το ιερό. Η τεχνολογία όχι. Ο «Κλαρκισμός» είναι η πιο βαθειά και αποτελεσματική μορφή διαλογισμού σε αυτόν τον πλανήτη και ξεπερνάει κατά πολύ οποιοδήποτε όνειρο ενός ινδού γκουρού στην κορυφή κάποιου βουνού. Γιατί; Διότι οι Κλαρκ διαλογίζονται, έστω και εάν σε ορισμένες περιπτώσεις διαθέτουν μετριότατο μυαλό: διαλογίζονται σαν άγγελοι. Τι το πιο ιερό;

Αυτά λοιπόν ως προς την ενηλικίωση και τους Κλαρκ. Υπολείπονται άλλα δύο θέματα για συζήτηση: η μοναξιά και η ανία. ‘Όποια και αν είναι η ηλικία μας αυτή τη στιγμή, είναι σίγουρο ότι κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ζωής μας θα αισθανθούμε ανία και μοναξιά. Αισθανόμαστε μόνοι διότι δεν έχουμε αρκετούς φίλους και συγγενείς. Τα ανθρώπινα όντα θα έπρεπε να ζουν μόνιμα σε διευρυμένες οικογένειες συγγενικής νοοτροπίας, οι οποίες να περιλαμβάνουν τουλάχιστον πενήντα άτομα η κάθε μία. […] Ο γάμος είναι σε κρίση διότι οι οικογένειες μας είναι πολύ μικρές. Ένας άντρας δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει μια ολόκληρη κοινωνία για λογαριασμό μιας γυναίκας, και μία γυναίκα δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει μια ολόκληρη κοινωνία για λογαριασμό ενός άντρα. Προσπαθούμε για το αντίθετο, αλλά δεν πρέπει να απορούμε που πολλοί από εμάς δεν το αντέχουν.

Άρα συμβουλεύω όλους τους παρόντες να συμμετάσχουν σε όλων των ειδών τους συνεταιρισμούς, όσο και αν φαίνονται γελοίοι, απλά για να έχουν περισσότερα άτομα στη ζωή τους. Λίγη σημασία έχει εάν όλα τα άλλα μέλη είναι ηλίθιοι. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας μεγάλος αριθμός συγγενών οιουδήποτε τύπου. Όσο για την ανία, ο Νίτσε έλεγε το εξής: «Ακόμα και οι θεοί αγωνίζονται ματαίως κατά της ανίας». Είναι φυσιολογικό να βαριέται κανείς. Είναι μέρος της ζωής. Μάθετε να την ανέχεστε […]

Ο Τύπος, ο οποίος δεν ασχολείται με τίποτε άλλο παρά με την πληροφόρηση και κατανόηση των πάντων, συχνά σημειώνει ότι οι νέοι είναι απαθείς (κυρίως όταν οι σχολιαστές δεν βρίσκουν άλλο θέμα για να συζητήσουν ή να γράψουν). Η νέα γενιά πτυχιούχων ίσως να μην έχει λάβει έναν ιδιαίτερο τύπο βιταμινών ή μεταλλευμάτων, ακόμα και σίδηρο. Έχει κουρασμένο αίμα. Της χρειάζεται το πολυβιταμινούχο Geritol.

Πάντως, ως μέλος μιας πιο ζωηρής γενιάς, με λάμψη στα μάτια και γρήγορο βηματισμό, θέλω να σας πω τι μας κρατούσε σε εγρήγορση σχεδόν συνέχεια: το μίσος.

Σε ολόκληρη τη ζωή μου υπήρχε κάποιος να μισήσω, από τον Χίτλερ μέχρι τον Νίξον: όχι ότι αυτοί οι δύο μπορούν να συγκριθούν έστω και στο ελάχιστο ως προς την κακότητά τους. Είναι, ίσως, τραγικό το ότι τα ανθρώπινα όντα μπορούν να αντλήσουν τόση ενέργεια και έξαρση από το μίσος. Εάν θέλετε να αισθανθείτε τρία μέτρα ψηλοί και να τρέξετε εκατό χιλιόμετρα χωρίς να σταματήσετε το μίσος συνιστάται, διότι αφήνει παρασάγγας πίσω του την καθαρή κοκαΐνη. Ο Χίτλερ ανέστησε μια ηττημένη, χρεοκοπημένη και ημιθανή Γερμανία χάρις στο μίσος και σε τίποτα άλλο. Σκεφτείτε το αυτό.

Γι’ αυτό μου φαίνεται αρκετά πιθανό οι σημερινοί νέοι στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής να μην είναι όντως απαθείς, αλλά να φαίνονται έτσι σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να φτάνουν στην έκσταση μέσα από το μίσος, εκτός των άλλων, φυσικά. Οι σημερινοί νεαροί […] δεν υπνώττουν, δεν είναι αδιάφοροι, δεν είναι απαθείς. Απλά συνεχίζουν την προσπάθεια αποφυγής του μίσους. Το μίσος είναι η βιταμίνη ή το μετάλλευμα, ονομάστε το όπως θέλετε, το οποίο λείπει από τη διατροφή τους. Δικαίως αντιλήφθηκαν ότι το μίσος, με τον καιρό, είναι τόσο θρεπτικό όσο το υδροκυάνιο. Προσπαθούν να επιβεβαιωθούν σε μια πολύ συναρπαστική επιχείρηση και τους εύχομαι κάθε επιτυχία.

(εκφωνήθηκε σε πανεπιστημιακούς φοιτητές το 1978 – Μετάφραση: ΦΑΝΗ ΜΟΥΡΙΚΗ)

Από:

http://www.hitandrun.gr/parenesis/