Η πολιτική στην καλύβα
Του Ηλία Σιακαντάρη
Καιρό τώρα, ακούς ότι η λύση για τα αδιέξοδα της Ευρωζώνης περιλαμβάνει «περισσότερη Ευρώπη». Την ενίσχυση δηλαδή κεντρικών θεσμών (και ταμείων) που θα λειτουργήσουν ως δίχτυ ασφαλείας για τα κατά καιρούς πιεζόμενα οικονομικά των χωρών-μελών. Με μια τέτοια «ομοσπονδιακή» οργάνωση, η ευκαιριακή αδυναμία μιας χώρας δεν θα την εκθέτει απροστάτευτη στους ανέμους των διεθνών αγορών, δεν θα απειλεί το κοινό νόμισμα: αλλά η Ενωση θα παρέχει ομπρέλα εγγύησης και προστασίας στο χρέος των μεμονωμένων χωρών, με τον ίδιο τρόπο που η ομοσπονδιακή ασπίδα της Ουάσιγκτον προστάτεψε από τα χειρότερα στα χρεοστάσια της πολιτείας της Καλιφόρνιας ή της πόλης του Ντιτρόιτ.***
Θα εκπλαγείς όταν διαπιστώσεις ότι –εν μέσω πολιτικού αδιεξόδου στο Καπιτώλιο– μια από τις ταχύτερα αναπαραγόμενες ιδέες για τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τώρα η ακριβώς αντίθετη: «Αποκέντρωση», ως διέξοδος από την κρίση. Μπροστά στον δημοσιονομικό γκρεμό και στην απειλή χρεοστασίου της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η συγκέντρωση του χρέους σε ένα ισχυρό κέντρο ξαφνικά μοιάζει παράτολμη. Ο Τζον Οθερς, ένας από τους πιο έγκυρους Ευρωπαίους αρθρογράφους, διαδίδει την ιδέα που διατυπώνει ο Νασίμ Τάλαμπ, ο συγγραφέας του «Μαύρου κύκνου», best seller αυτής της κρίσης, τον οποίο άλλοι θεωρούν «διάνοια» και άλλοι «τσαρλατάνο».
***
Σε άρθρο του στους Financial Times με τίτλο «H κοινή λογική πίσω από τα ρητορικά στολίδια του Τάλαμπ», ο Οθερς εξηγεί: Σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης μια χρεοκοπία δεν μπορεί να απειλήσει το σύστημα, όπως έδειξε η καλοκαιρινή περιπέτεια του Ντιτρόιτ το καλοκαίρι. Επιπλέον, αν η απειλή του χρεοστασίου κρέμεται πάνω από τα κεφάλια των τοπικών αρχόντων, θα νιώθουν πιο έντονη την πίεση για υπευθυνότητα στη διαχείριση. (εδώ, ο Σόιμπλε θα νιώθει δικαιωμένος…) Σε εθνικό επίπεδο, όμως, το σύστημα είναι πιο εύθραυστο: «Σε μια καταστροφή, ένας ψηλός πύργος είναι πιο πιθανό να πέσει από το γρασίδι». Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση είναι ότι το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ πρέπει να «αποκεντρωθεί» – γιατί χρεοκοπία σε κεντρικό επίπεδο είναι αδιανόητη.
***
Τι λένε αυτά τα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό εξόδου από την κρίση; Για να είναι ισχυρή μια οικονομία πρέπει να «ενώνει τους κουμπαράδες», ώστε να δημιουργεί αξιοπιστία στους επενδυτές για τις περιφερειακές εστίες προβλημάτων; Ή να αποκεντρώνει, να μοιράζει τον κίνδυνο και τα χρέη, ώστε να μην απειλείται η αξιοπιστία της κεντρικής διοίκησης. Πρέπει να κινηθεί πιο αμερικανικά η Ευρώπη; Πιο ευρωπαϊκά οι ΗΠΑ; Ή και τα δύο μαζί; Η σύγχυση είναι εμφανής. Η διατύπωση της στρατηγικής διαμορφώνεται ανάλογα με αυτό που λείπει σε κάθε περιοχή: Η Αμερική «παραέχει» συγκεντρωτική ομοσπονδία. Η Ευρώπη «παραέχει» συγκεντρωτικά κράτη. Τώρα που οι αντίστοιχες οντότητες κλατάρουν, ζητούν διέξοδο από αυτές που έχουν μείνει προστατευμένες από υπερδανεισμό. Τραπεζική ένωση/συντονισμός προϋπολογισμών, στην Ευρώπη· αποκέντρωση διοίκησης και δανεισμού, στις ΗΠΑ.
***
Μπορεί η Αμερική να γίνει Ευρώπη διατηρώντας τα πλεονεκτήματα της αξιοπιστίας ενός ισχυρού κέντρου; Μπορεί η Ευρώπη να γίνει ομοσπονδία, διατηρώντας την επίφαση ανεξαρτησίας για τα μέλη της; Μπορούν να κάνουν τα παραπάνω κατά παραγγελία; Μοιάζει με δίαιτα που επιτρέπει μιλφέιγ – και στην πραγματικότητα είναι δυσκολότερο. Γιατί το αποτέλεσμά της το κρίνουν οι αγορές. Η Δύση πρέπει να συνηθίσει να πατάει σε δύο βάρκες.
Πιο αμερικανική Ευρώπη ή πιο ευρωπαϊκές ΗΠΑ;.
Του Ηλία Σιακαντάρη
Καιρό τώρα, ακούς ότι η λύση για τα αδιέξοδα της Ευρωζώνης περιλαμβάνει «περισσότερη Ευρώπη». Την ενίσχυση δηλαδή κεντρικών θεσμών (και ταμείων) που θα λειτουργήσουν ως δίχτυ ασφαλείας για τα κατά καιρούς πιεζόμενα οικονομικά των χωρών-μελών. Με μια τέτοια «ομοσπονδιακή» οργάνωση, η ευκαιριακή αδυναμία μιας χώρας δεν θα την εκθέτει απροστάτευτη στους ανέμους των διεθνών αγορών, δεν θα απειλεί το κοινό νόμισμα: αλλά η Ενωση θα παρέχει ομπρέλα εγγύησης και προστασίας στο χρέος των μεμονωμένων χωρών, με τον ίδιο τρόπο που η ομοσπονδιακή ασπίδα της Ουάσιγκτον προστάτεψε από τα χειρότερα στα χρεοστάσια της πολιτείας της Καλιφόρνιας ή της πόλης του Ντιτρόιτ.***
Θα εκπλαγείς όταν διαπιστώσεις ότι –εν μέσω πολιτικού αδιεξόδου στο Καπιτώλιο– μια από τις ταχύτερα αναπαραγόμενες ιδέες για τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τώρα η ακριβώς αντίθετη: «Αποκέντρωση», ως διέξοδος από την κρίση. Μπροστά στον δημοσιονομικό γκρεμό και στην απειλή χρεοστασίου της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η συγκέντρωση του χρέους σε ένα ισχυρό κέντρο ξαφνικά μοιάζει παράτολμη. Ο Τζον Οθερς, ένας από τους πιο έγκυρους Ευρωπαίους αρθρογράφους, διαδίδει την ιδέα που διατυπώνει ο Νασίμ Τάλαμπ, ο συγγραφέας του «Μαύρου κύκνου», best seller αυτής της κρίσης, τον οποίο άλλοι θεωρούν «διάνοια» και άλλοι «τσαρλατάνο».
***
Σε άρθρο του στους Financial Times με τίτλο «H κοινή λογική πίσω από τα ρητορικά στολίδια του Τάλαμπ», ο Οθερς εξηγεί: Σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης μια χρεοκοπία δεν μπορεί να απειλήσει το σύστημα, όπως έδειξε η καλοκαιρινή περιπέτεια του Ντιτρόιτ το καλοκαίρι. Επιπλέον, αν η απειλή του χρεοστασίου κρέμεται πάνω από τα κεφάλια των τοπικών αρχόντων, θα νιώθουν πιο έντονη την πίεση για υπευθυνότητα στη διαχείριση. (εδώ, ο Σόιμπλε θα νιώθει δικαιωμένος…) Σε εθνικό επίπεδο, όμως, το σύστημα είναι πιο εύθραυστο: «Σε μια καταστροφή, ένας ψηλός πύργος είναι πιο πιθανό να πέσει από το γρασίδι». Το συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση είναι ότι το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ πρέπει να «αποκεντρωθεί» – γιατί χρεοκοπία σε κεντρικό επίπεδο είναι αδιανόητη.
***
Τι λένε αυτά τα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό εξόδου από την κρίση; Για να είναι ισχυρή μια οικονομία πρέπει να «ενώνει τους κουμπαράδες», ώστε να δημιουργεί αξιοπιστία στους επενδυτές για τις περιφερειακές εστίες προβλημάτων; Ή να αποκεντρώνει, να μοιράζει τον κίνδυνο και τα χρέη, ώστε να μην απειλείται η αξιοπιστία της κεντρικής διοίκησης. Πρέπει να κινηθεί πιο αμερικανικά η Ευρώπη; Πιο ευρωπαϊκά οι ΗΠΑ; Ή και τα δύο μαζί; Η σύγχυση είναι εμφανής. Η διατύπωση της στρατηγικής διαμορφώνεται ανάλογα με αυτό που λείπει σε κάθε περιοχή: Η Αμερική «παραέχει» συγκεντρωτική ομοσπονδία. Η Ευρώπη «παραέχει» συγκεντρωτικά κράτη. Τώρα που οι αντίστοιχες οντότητες κλατάρουν, ζητούν διέξοδο από αυτές που έχουν μείνει προστατευμένες από υπερδανεισμό. Τραπεζική ένωση/συντονισμός προϋπολογισμών, στην Ευρώπη· αποκέντρωση διοίκησης και δανεισμού, στις ΗΠΑ.
***
Μπορεί η Αμερική να γίνει Ευρώπη διατηρώντας τα πλεονεκτήματα της αξιοπιστίας ενός ισχυρού κέντρου; Μπορεί η Ευρώπη να γίνει ομοσπονδία, διατηρώντας την επίφαση ανεξαρτησίας για τα μέλη της; Μπορούν να κάνουν τα παραπάνω κατά παραγγελία; Μοιάζει με δίαιτα που επιτρέπει μιλφέιγ – και στην πραγματικότητα είναι δυσκολότερο. Γιατί το αποτέλεσμά της το κρίνουν οι αγορές. Η Δύση πρέπει να συνηθίσει να πατάει σε δύο βάρκες.
Πιο αμερικανική Ευρώπη ή πιο ευρωπαϊκές ΗΠΑ;.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
skaleadis