Το παρακάτω κείμενο αναφέρεται στο 2ο Μεσαιωνικό Βυζαντινό φεστιβάλ ”Αλεξιάδα” που έγινε το τελευταίο δεκαήμερο του Αυγούστου στην Καστοριά. Με πενιχρά μέσα, λιγοστά χρήματα, και χάρη στο πάθος των εκατοντάδων εθελοντών που συμμετείχαν, και κυρίως στο πείσμα της καλλιτεχνικής διευθύντριας Τάνιας Κίτσου να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης και όχι μόνο.
Τί πήρε για ευχαριστώ; Ας μήν το πούμε καλύτερα…..
Γράφει ο Βαλάντης Φωκάς
Κάποιες φορές δε φτάνει ο βασιλιάς να είναι γυμνός, αλλά χρειάζεται και οι υπήκοοι να έχουν μάτια για να τον δουν πως είναι.
Από την 21η Αυγούστου που φτάσαμε στην Καστοριά, όλο και περισσότερο είχαμε την εντύπωση πως η πόλη δε γιόρταζε, όπως θα έκανε κάθε άλλη αντίστοιχη πόλη στην Ευρώπη, αλλά αγωνιζόταν μέσα σε μια δική της καθημερινότητα, πότε στους ρυθμούς της κρίσης και πότε εξουθενωμένη από την αποχαύνωση της καλοκαιρινής ακόμη ραστώνης.Το Φεστιβάλ όμως ήταν εκεί, με την εντυπωσιακή αφίσα του και μ’ ένα πλήθος εθελοντών, που αψηφώντας το γενικό κλίμα, αντιστέκονταν στο ύστερο- αυγουστιάτικο αποδιοργανωτικό κλίμα των διακοπών.
Πάνω απ’ όλα αντιστέκονταν η ίδια η πόλη, με την εξαιρετική της φυσική ομορφιά και τα σπανιότατα βυζαντινά της οικοδομήματα,τ’ αρχοντικά της και την σαγηνευτική λίμνη της.
Δε προλάβαμε να κατέβουμε από το ελικοφόρο και,πριν καλά το καταλάβουμε, βρεθήκαμε αντιμέτωποι μ’ ένα θέαμα σπάνιας σύλληψης καμωμένο από ερασιτέχνες – εθελοντές με φόντο το σύμβολο της πόλης ,την εκκλησία της Παναγιάς της Κουμπελίδικης και το θριαμβεύον ολόγιομο αυγουστιάτικο φεγγάρι. Σαράντα και πλέον νοματαίοι επί σκηνής, μας ταξίδευαν μέσα από επιστολές της μάνας ή του φίλου στον γιο στην Αμέρικα, στους αλλοτινούς σκοπούς ,στα γλέντια και τις χαρές, στις λύπες αλλά και τις παραδόσεις τις πόλης. Θέαμα μοναδικό από τον σύλλογο “Μύηση”.
Το προανάκρουσμα του φεστιβάλ συνδέθηκε στο τέλος με το τελετουργικό της έναρξης, όπου η Άννα Κομνηνή ξεκολλάει από τις τοιχογραφίες της εκκλησίας, ζει για 10 ημέρες στην Καστοριά και χάνεται τη δεκάτη ημέρα στα σκοτεινά νερά της λίμνης .
Στις 22, η πρώτη φεστιβαλική νύχτα ξεκίνησε με αυθεντική βυζαντινή ολονυχτία στο μοναστήρι της Παναγιάς της Μαυριώτισσας, χτισμένο με χρήματα και σιγίλιο του Αλέξιου Κομνηνού. Τον βοήθησε λέει η παράδοση, η Παναγία κατά την απόβαση στην Καστοριά και πέρασαν χωρίς προβλήματα οι δικοί του από το Μαύροβο στην απέναντι όχθη της λίμνης, εδώ στο σημερινό μοναστήρι και κύκλωσαν τούς Νορμανδούς. Εξ’ ού και Μαυριώτισα.
Η θεατρικότητα της τελετής δε μας άφησε ασυγκίνητους. Στο ημι-υπαίθριο σκηνικό ενός πρόναου με καταπληκτικές τοιχογραφίες του 11ου αιώνα και υπό το φώς των κεριών,σύσσωμο το ορθόδοξο ιερατίο της Καστοριάς,μέσα από ένα βαρύ τελετουργικό βυζαντινής μεγαλοπρέπειας, δόξαζε την Παναγία.Ίδιο αίσθημα και στο πολυπληθές ακροατήριο, που απέδιδε στην καθαρτική σκοπιμότητα της τελετουργίας.
Την επόμενη μέρα ξυπνήσαμε με τη διάθεση να γνωρίσουμε καλύτερα την πόλη.Το βράδυ η ελληνική παραδοσιακή μουσική βρήκε ακόμα μια φορά το νόημα της στο πρόσωπο και τη φωνή του εθνικού Βάρδου, Χρόνη Αηδονίδη.Ν΄αναφέρουμε παράλληλα τη σπάνια έκθεση με θέμα τις μονές του Αγίου Όρους σε μικρογραφίες τριών διαστάσεων από μπάλσα, στο αρχοντικό του Βέργουλα από τον αρχιτέκτoνα Μανώλη Βασιλόπουλο, σε παραγωγή και συνεργασία του φεστιβάλ με τις “Διεθνείς Σχέσεις Πολιτισμού” και το Ίδρυμα Μ. Κακογιάννη.
Ακολούθησαν τις επόμενες μέρες παρουσιάσεις βιβλίων, υπάιθρια-και ζωντανή!- παρτίδα σκακιού, αφηγήσεις επικών ιπποτικών έργων κι άλλα πολλά δρώμενα, γενικά καλαίσθητα και με εμφανή την ποιοτική εκλογή των οργανωτών.
Στο παλαιό κέντρο της πόλης Ντολτσό, διασκέδαζες να τριγυρνάς μέσα σ’ ένα βυζαντινό παζάρι. Η Ιστορική αυθεντικότητα και καλή διάθεση των “εμπόρων” έφτανε για να γίνεται το απόγευμα στο Ντολτσό τρομερά διασκεδαστικό.
Σειρά τις επόμενες ημέρες είχε η “LaVagaHarmonia” το γνωστό μπαρόκ συγκρότημα του τενόρου και μαέστρου FabioAnti στην υπέροχη αυλή του μεταβυζαντινού Αρχοντικού Σαμπουντζή, στην συνοικία Απόζαρι. Monteverdi, Frescobaldi, Landi ήταν μερικοί από τους συνθέτες της Αναγέννησης που ερμήνευσε με βαθιά γνώση του αντικειμένου το ιταλικό συγκρότημα από την Πούλια. Δικαίωσε περίτρανα τον χαρακτηρισμό του Φεστιβάλ ως Φεστιβάλ Παλιάς Μουσικής και παραστατικών τεχνών.
Την επόμενη εκδήλωση κάλυπταν οι παραστατικές τέχνες.
Το πρωί, στο δρόμο συναντήσαμε τον δραστήριο εκπαιδευτικό Νίκο Αλχασίδη με ένδυση δασκάλου του 11ου αιώνα να εξηγεί τα ιστορικά δρώμενα σ’ ένα “τσούρμο” από παιδιά όλων των ηλικιών και τον ξεναγό Ρωμύλο Μαντζούρα να οδηγεί τους ενήλικες στα ιστορικά κατατόπια της πόλης. Ιστορίες, μνήμες παρμένες από το κείμενο της ίδιας της Κομνηνής, της πρώτης γυναίκας ιστορικού στον κόσμο, της οποίας το έργο “Αλεξιάς” και τα όσα ιστορεί για την Καστοριά στάθηκε αφορμή δημιουργίας του Φεστιβάλ.
Κατά τις εννέα, το βράδυ στην κλειστή και κατάμεστη αυλή της Αγίας Παρασκευής του Ντολτσού η “Ομάδα Πειραματικού Θεάτρου FrACTals”.
Ορλάντο-Αριόστο: Μπρανταμάντε – Μαρφίσα.
Η Τάνια Κίτσου σκηνοθέτησε και μετέφρασε ένα απόσπασμα από το ογκώδες επικό ποίημα του Αριόστο. Χρησιμοποιώντας όλες τις τεχνικές ενός ολοκληρωτικού Θεάτρου (λόγος -Σωματική ομιλία –παιγνίδι και θεατρική παράδοση) έφτιαξε ένα μαγικό θέαμα.Σαφείς αναφορές στο Καμπούκι οι αλλαγές των επίπεδων ταμπλώ, που ετοίμασε ο οπτικοακουστικός σχεδιαστής Δημήτρης Ζόγκας. Αλλα και η ακινησία της Μπρανταμάντε απέναντι στη Μαρφίσα. Εξαιρετικές θεατρικές πρακτικές που η Κίτσου δείχνει να έχει πολύ σωστα υιοθετίσει για την απόδοση του θεάματος.Με λιγοστά τεχνικά μέσα, η παράσταση “Μπρανταμάντε και Μαρφίσα: ο αιωρούμενος χρόνος” πέρασε στα θετικότερα του Φεστιβάλ.
Κι όπως το Φεστιβάλ συνεχιζόταν με τους σημαιοφόρους του Καρο-Βίνιο (πολλές οι σχέσεις και πολλαπλές με την Απουλία απ’ ότι φαίνεται- από τον καιρό του Βοϊμούνδου ως σήμερα) να περιδιαβαίνουν την Καστοριά με σημαίες να πετάν στον αέρα , φίδια να δίνουν τη δική τους μεσαιωνική αισθητική εκδοχή ,άλλοι να τρώνε φωτιές κι άλλοι να παιανίζουν με σάλπιγγες, σιγά – σιγά η πόλη έβαζε τα γιορτινά της για τα τελικά δρώμενα και την κορύφωση του Φεστιβάλ.
Εν τω μεταξύ εμείς ανακαλύψαμε μια ταβέρνα πλάι στη λίμνη με παραδοσιακά προϊόντα και φαγητό της περιοχής, καθώς και ιταλόφωνους ιδιοκτήτες.Η παραδοσιακή μακαρονάδα με κόκορα-σπετσιατίνο, παραδοσιακά μακαρόνια και τυρί τριμμένο, τον ονομαστό “μπάντζο”, μας άφησε εκστατικούς.
Παρατράγουδα δε έλειψαν, κάτι που τα φίδια των Καροβινιέζων τόσκασαν και τρέχαν για να τα πιάσουν στο κελάρι εστιατορίου, κάτι που τ’ άλογα των «ιπποτών» του φεστιβάλ (συμμετείχαν περίπου 30 άλογα με αναβάτες ντυμένους ιππότες) αφήνιαζαν και τρέχαν απεγνωσμένα να σωθούν τα έρημα από τις παραξενιές της ζωής στο «μεσαίωνα». Ένα από αυτά έδωσε και συνέντευξη στο μεγαλύτερο τηλεοπτικό σταθμό της χώρας και διαμαρτηρήθηκε εντόνως,με χλιμιντρίσματα και ξεφυσήματα, για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων στην πόλη,που το τρόμαζε. Το γλέντι πάντως και το κέφι δεν έλειψε από κανέναν κι απέδειξαν οι καστοριανοί πως, με όλα τα εν γένει προβλήματα , ξέρουν να είναι εξαιρετικά φιλόξενοι.
Έκπληξη μεγάλη απετέλεσε για μας η συμμετοχή του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου Κέρκυρας, με το έργο Έλαφος του Δημήτρη Μαραγκόπουλου, διάσημου Έλληνα συνθέτη. Το έργο είναι μια σύγχρονη μεταγραφή της πρωτοχριστιανική Λειτουργίας με τον ομώνυμο τίτλο, για 2 κλαβινόβες, μικτή χορωδία, πολίτικη λύρα και φωνή. Η παράσταση έδεσε απόλυτα με το περιβάλλον στους κήπους της Μητρόπολης και χαρακτηρίσθηκε απ΄όλους ως “μυσταγωγία”. Ο Μαραγκόπουλος, όντας εμπνευσμένος συνθέτης, πολύ σοφά βασίστηκε πάνω στα φραγκμέντουμ,τα οποία σώζονται και που τα ανέπτυσσε το παραδοσιακό όργανο και αφέθηκε στην ερμηνεία του κειμένου με έναν υπερσύγχρονο τρόπο. Πράγμα που προδίδει βαθιά γνώση κι έμπνευση.
Την Κυριακή 1η Σεπτέμβρη, από το πρωί, όλη η Καστοριά είχε πλημμυρίσει με βυζαντινούς άρχοντες και αρχόντισες , χωριάτες του 1080 μχ, τεχνίτες γούνας της συντεχνίας της εποχής,(από τότε άκμαζε η τέχνη αυτή στην πόλη) καβαλάρηδες κα.
Κατά την 9η νυχτερινή, εν πομπή έφιπποι, πεζοί και βάρκες, με κεριά, δάδες και σημαίες, κατέληξαν όλοι στη Μαυριώτισσα, όπου κι έγινε ακόμη μια φορά η τελετή παράδοσης της πόλης στον Αλέξιο Α’ Κομνηνό. Καταπληκτικά κοστούμια ιδίως τα αυτοκρατορικά , με την τιάρα,τα μαργαριτάρια,τα ολοκέντητα καμπάγια, με όλα! Πλήθος Θεατών, ενθουσιασμός, χειροκροτήματα, επευφημίες, όταν η Άννα η Κομνηνή, η πορφυρογέννητη και πορφυροθρεμμένη, “μπήκε στη γαλαζόχρωμο Καράβι(παραδοσιακή καστοριανή βάρκα) και ξανοίχτηκε με την απαλή νυχτερινή αύρα στα ασημό-μαυρα νερά της λίμνης Ορεστειάδος”. Σημαδιακό το όνομα της λίμνης, γι’ αυτό και ‘μεις παραφράσαμε τους στίχους του Αισχύλου από το χορικό του “Αγαμέμνονα”.
Κι όπως κάθε γιορτή πρέπει να τελειώνει με τραγούδι και χορό, η Θεσσαλονικιά Μαρία Φωτίου, με τη Ωραία της Ελένη , μας επανέφερε στον αιώνα μας με τη φωνή και το συγκρότημα της. Έξυπνη κίνηση των οργανωτών για το τέλος. Τραγούδια πολύ καλής επιλογής που όχι μόνο δεν έκαναν σκόντο από την ποιότητα της έντεχνης και λαϊκής μουσικής αλλά ανέβαζαν και το κέφι ως τις πρώτες πρωινές ώρες.
Και καθώς το β΄ΜΒΦΚ “Αλεξιάδα” χανόταν στα σκοτεινά νερά της λίμνης, εμείς ερχόμαστε να απολαύσουμε την τρίτη του έκδοσή το 2014.
Μεσαιωνικό-Βυζαντινό Φεστιβάλ Δήμου Καστοριάς
Καλλιτεχνική Διευθύντρια : Τάνια Κίτσου
Οργανωτικός Διευθυντής : Βασίλης Αναστασίου
Οργάνωση: Εταιρία Πολιτισμού και Επικοινωνίας Καστοριάς “Φίλοι της Αλεξιάδος” με τη σύμπραξη του Δήμου Καστοριάς
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
skaleadis